We objectiveren, we beslissen niet voor jou
Vroooz verzamelt publieke, gestaafde feiten en legt ze je helder voor. We zeggen je niet wat je moet denken: we geven je wat je nodig hebt om je eigen mening te vormen. Jij beslist.
Strikte regel: we beoordelen <strong>de bewering</strong>, de boodschap, nooit de genoemde personen. Geen rangschikking van individuen, geen proces. Een financiering is een feit dat we mogen benoemen; het is geen beschuldiging zolang we geen oorzakelijk verband stellen.
We kunnen ons vergissen, en de wetenschap evolueert. We zeggen liever "we weten het nog niet" dan te snel te oordelen.
De 5 vragen bij elke bewering
Achter elke check beantwoorden we altijd dezelfde vragen. Dat zijn de vragen die je je echt moet stellen bij een voedingsbewering.
Hoe we het bewijs vinden
Wanneer je een bewering ingeeft, zoeken we live in de publieke wetenschappelijke literatuur, vooral <strong>Europe PMC</strong> en <strong>PubMed</strong>, de twee grote databanken van biomedische artikelen.
We zoeken niet lukraak. We redeneren met een <strong>"blootstelling ÉN effect"</strong>-logica: we kruisen het voedingsmiddel of de stof in kwestie met het beweerde gezondheidseffect. Voor "koffie veroorzaakt kanker" zoeken we bijvoorbeeld studies over zowel (koffie) ÉN (kanker), niet slechts één van beide. Zo halen we alleen studies op die echt over het beweerde verband gaan.
We kijken ook waarmee de studie vergelijkt. "Light frisdrank tegenover niets" en "light frisdrank tegenover suikerhoudende frisdrank" zijn niet dezelfde vragen, dus ook niet dezelfde antwoorden. Als de gevonden studie niet het juiste vergelijkt, melden we dat in plaats van te doen alsof.
We steunen ook op officiële aanbevelingen
Sommige vragen zijn al beslecht door volksgezondheidsinstellingen. Als een bewering een gevalideerde richtwaarde raakt, steunen we op officiële aanbevelingen, de Belgische Hoge Gezondheidsraad, de Europese EFSA en de Franse HAS, die al meta-analyses hebben samengevat. We vermelden dan de bron, waarom ze bestaat en op welke studies ze steunt. En we toetsen ze altijd aan de meest recente studies.
En als geen enkele studie een bewering precies test maar een gevestigd principe het antwoord kan geven, zeggen we dat en steunen we erop, in plaats van eromheen te draaien met een "hangt ervan af". Bijvoorbeeld: gewichtstoename is multifactorieel, ze hangt af van je totale voeding, fysieke activiteit, slaap, stress, genetica of medicatie, nooit van één voedingsmiddel of van calorieën alleen.
We passen ook het voorzorgsprincipe van de WHO toe. Als het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) een stof als kankerverwekkend classificeert, aspartaam bijvoorbeeld, in 2023 als "mogelijk kankerverwekkend" (groep 2B) beoordeeld, melden we dat, waarbij we gevaar van dosis onderscheiden, ook als er een officiële aanvaardbare dagelijkse inname bestaat die betwist wordt.
Niet alle studies zijn gelijk
Een studie op één persoon weegt niet zoals een analyse die tientallen studies combineert. Daarom delen we de sterkte van het bewijs in vier niveaus in, van sterkst tot zwakst.
Ze combineren meerdere bestaande studies en herrekenen alles samen. Grote gebundelde aantallen, een betrouwbare algemene tendens.
Er wordt een echte interventie getest, deelnemers worden willekeurig over de groepen verdeeld. Dat bewijst een oorzakelijk verband het best, maar vaak op weinig mensen.
Grote populaties worden in de tijd gevolgd. Dat toont een verband, een risico, nooit een oorzaak en gevolg.
Een getuigenis, een reeks gevallen, een opiniestuk. Nuttig om onderzoekspistes te openen, niet om een aanbeveling op te bouwen.
<b>Belangrijke regel:</b> het bewijsniveau wordt begrensd door de zwakste studie waarop we steunen om te besluiten. We tonen alleen "Hoog" als we minstens één degelijke meta-analyse of meerdere gerandomiseerde studies in dezelfde richting hebben. Eén observatiestudie haalt nooit "Hoog".
Vijf oordelen, en één voorzichtigheidsregel
Aan het einde van de analyse vatten we samen met een helder oordeel, gemaakt om in één oogopslag te lezen.
<b>De regel die het zwaarst weegt:</b> als er niet genoeg serieuze studies zijn, zeggen we nooit "onwaar". We zeggen "we hebben nog niet genoeg studies om te oordelen". Het ontbreken van bewijs is niet het bewijs van het tegendeel, het is een voorzichtige positie, geen ontkenning.
Net zo: als een bewering alleen op observatie berust (een verband, geen oorzaak en gevolg), vermijden we botte "waar"- of "onwaar"-oordelen en nuanceren we.
Relatief risico tegenover absoluut risico
Het is de klassieke valstrik van koppen. "Dit eten verhoogt het risico met 30%" zegt op zichzelf niets concreets. 30% meer tegenover wat, op hoeveel mensen.
Waar mogelijk vertalen we het dus naar <strong>"op 100 mensen"</strong>, wat iedereen begrijpt zonder kennis van statistiek.
"Elke dag één frisdrank drinken verhoogt het risico op diabetes met 80%."
"Van 100 mensen die het niet drinken, krijgen er ongeveer 5 diabetes. Van 100 die er dagelijks één drinken, zijn dat er eerder 9, oftewel 4 mensen meer op 100."
En als de studie het startpunt niet geeft (wat vaak gebeurt), zeggen we dat eerlijk in plaats van een indrukwekkend percentage alleen te laten staan.
De voedingsmatrix: hetzelfde nutriënt, niet hetzelfde effect
Een suiker werkt niet hetzelfde of hij nu uit een heel stuk fruit of uit een sap komt. Het hele voedingsmiddel, het kauwen, de vezels, de echte dosis, de opnamesnelheid: dat alles verandert het effect op je lichaam.
Een sinaasappelsap is de suiker van drie of vier sinaasappels, zonder de vezels, in enkele seconden opgedronken. Dat is niet hetzelfde als in een sinaasappel bijten. Die contextnuance halen we boven telkens ze telt.
Waarop we steunen
De grote publieke databanken van wetenschappelijke artikelen. Daar halen we het bewijs, live.
Om na te gaan wie wat financiert: lobby's, belangengroepen, officiële verklaringen.
Het Franse gezondheidsagentschap, voor officiële richtwaarden inzake veiligheid en volksgezondheid.
De volksgezondheidsrichtlijnen van het Franse nationale voedings- en gezondheidsprogramma, in gewone taal.
De officiële Belgische voedingsaanbevelingen (2025), gegradeerd op bewijsniveau.
De Europese voedselveiligheidsautoriteit: de voedingsreferentiewaarden van de EU.
De Franse Hoge Autoriteit voor Gezondheid, voor gevalideerde volksgezondheidsrichtwaarden (gewicht, fysieke activiteit).
De classificatie van kankerverwekkende agentia van het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (WHO), in het kader van het voorzorgsprincipe.
Wat we niet verbergen
We bouwen een eerlijke tool, geen orakel. We kunnen ons vergissen, een studie kan ons ontgaan, en de wetenschap van vandaag wordt morgen soms bijgesteld. Dat is normaal.
Daarom bouwen we een manier om <strong>een fout te melden</strong> en een <strong>recht op antwoord</strong>, zodat het snel wordt rechtgezet wanneer dat terecht is. Vroooz wordt beter met jou.